Wie heeft de sluis uitgevonden

Eerlijk? Er is niet één persoon die we kunnen aanwijzen en zeggen "hé, die heeft de sluis bedacht". Het is meer een verhaal dat zich over duizenden jaren uitstrekt. De allereerste simpele dingen die op sluizen leken, werden al gebruikt door oude beschavingen. De eerste echte "schutsluis" met puntdeuren? Die wordt vaak toegeschreven aan een Italiaanse ingenieur, Domenico Martinelli, in de 15e eeuw. Maar de basisideeën erachter zijn veel ouder. Soms hoor je de naam Qiao Weiyue, een Chinese ingenieur, die vroege mechanismen bedacht. Maar de moderne schutsluis zoals we die kennen - dat ding groeide pas echt volwassen tijdens de Renaissance, in Italië en later in Nederland.

Wanneer werd de eerste moderne schutsluis gebouwd?

In 1373. In Damme, België. Dat is een serieuze mijlpaal. Een sluis met puntdeuren die je kon vullen en leegpompen zodat boten konden stijgen en dalen. Pas in de 15e eeuw begonnen Italiaanse ingenieurs het echt te verfijnen. Die Martinelli, die in 1485 een sluis ontwierp voor het Naviglio Grande kanaal. En toen kwamen de Nederlanders erbij, met hun vloeddeuren en windkracht om die deuren te bedienen. Zij maakten het pas echt bruikbaar.

Wie wordt beschouwd als deader van de moderne sluis?

Er is geen officiële titel of zo. Maar Domenico Martinelli wordt vaak genoemd. Of Leonardo da Vinci, die ook sluisdeuren ontwierp. Martinelli had die eerste waterdichte puntdeuren. Da Vinci? Die ontwierp in 1497 een sluis met vier deuren voor de Naviglio Interno in Milaan. In Nederland heb je Jan Adriaanszoon Leeghwater (1575-1650). Hij wordt geëerd voor zijn werk met polders en sluizen. Hij heeft de sluis niet uitgevonden, maar hij perfectioneerde het gebruik ervan in droogmakerijen. Hij maakte het systeem werkend.

Wat is het verschil tussen een oude en een moderne sluis?

Welke rol speelde Leonardo da Vinci bij de uitvinding van de sluis?

Da Vinci was een pionier in waterbouwkunde, dat wel. Maar hij heeft de sluis niet zelf uitgevonden. In 1497 ontwierp hij een innovatief exemplaar voor de Naviglio Interno in Milaan. Het had vier deuren in plaats van twee. Daardoor kon je efficiënter schutten en verloor je minder water. Hij bestudeerde waterstroming en bedacht mechanismen om deuren te openen en sluiten. Zijn rol wordt vaak overdreven in films en boeken. Maar zijn tekeningen waren wel baanbrekend voor de verdere ontwikkeling.

Hoe heeft Nederland de sluis verder ontwikkeld?

Nederland heeft de sluis echt op de kaart gezet. In de 17e eeuw, tijdens de Gouden Eeuw, kwamen ingenieurs met de "schutsluis met vloeddeur" en de "spuisluis". Die vloeddeur sloot automatisch bij hoog water. Levensbelangrijk voor de waterhuishouding in polders. Jan Leeghwater, die de Beemster droogmaakte en innovatieve sluizen ontwierp. En Simon Stevin, die de principes van waterdruk en hefboomwerking toepaste. De moderne Nederlandse sluisbouw, met het Panamakanaal als voorbeeld, bouwt voort op die traditie van watermanagement. Het zit in ons bloed.

Checklist: Belangrijke mijlpalen in de geschiedenis van de sluis

• 3000 v.Chr.: Eerste eenvoudige sluizen in Mesopotamië (kleppen in irrigatiekanalen).
• 1373: Eerste moderne schutsluis met puntdeuren in Damme, België.
• 1485: Domenico Martinelli ontwerpt sluis voor Naviglio Grande (Italië).
• 1497: Leonardo da Vinci ontwerpt sluis met vier deuren in Milaan.
• 1600-1700: Nederlandse uitvindingen: vloeddeur, spuisluis, poldersluizen.
• 1800: Eerste stalen sluisdeuren en hydraulische bediening.
• 1914: Opening Panamakanaal met gigantische sluizen.
• 2016: Opening van de grootste sluis ter wereld (Kieldrechtsluis, Antwerpen).

Veelgestelde vragen over de uitvinding van de sluis