Welke haaien leven er in de Waddenzee
De Waddenzee. Een ondiepe, kronkelige getijdenzee waar het water constant beweegt. Niet echt de eerste plek waar je aan haaien denkt, toch? Maar verrassend genoeg worden er best wat soorten gespot. Het gaat dan vooral om de kleintjes – de onschuldige types die op de bodem rondscharrelen op zoek naar garnalen en wormpjes. De meeste zijn trekvissen, die in de zomer even komen profiteren van al dat lekkers. Hier heb je een overzicht van wat je zoal tegen kunt komen.
Welke haaiensoorten komen het meest voor in de Waddenzee?
De absolute nummer één is de hondshaai (Scyliorhinus canicula). Een klein, gevlekt beestje dat de hele dag over de zeebodem schuurt, op jacht naar kreeftachtigen en kleine visjes. Daarnaast zie je in de zomer geregeld de gladde haai (Mustelus mustelus) – die heeft van die platte, stompe tanden, perfect voor krabben. En dan is er nog de ruwe haai (Galeorhinus galeus), ook wel tope genoemd, een wat grotere jongen die op schol en haring jaagt.
Zijn er ook grote haaien in de Waddenzee?
Nou, de Waddenzee is eigenlijk te zout en te ondiep voor de grote jongens. Maar af en toe waagt er eentje zich naar binnen. De reuzenhaai (Cetorhinus maximus) – de grootste vis in de Noordzee – filtert plankton en is compleet ongevaarlijk. Soms duiken er ook haringhaaien (Lamna nasus) of blauwe haaien (Prionace glauca) op, maar dat zijn eigenlijk verdwaalde exemplaren. De doornhaai (Squalus acanthias) was hier vroeger heel gewoon, maar door overbevissing zie je 'm bijna niet meer.
Welke haaien worden er jaarlijks in de Waddenzee gevangen?
Vissers in de Waddenzee krijgen nogal eens hondshaaien of gladde haaien in hun netten – bijvangst, noemen ze dat. Ze gooien ze meestal terug, maar of ze dat overleven is de vraag. De stekelrog (Amblyraja radiata) wordt trouwens vaak voor een haai aangezien, maar dat is gewoon een rog. Hier een tabel met de meest gemelde soorten:
| Soort | Wetenschappelijke naam | Gemiddelde lengte | Voedsel | Status |
|---|---|---|---|---|
| Hondshaai | Scyliorhinus canicula | 60-80 cm | Kreeftachtigen, kleine vissen | Vaak waargenomen |
| Gladde haai | Mustelus mustelus | 100-150 cm | Krabben, garnalen | Regelmatig in zomer |
| Ruwe haai (Tope) | Galeorhinus galeus | 150-200 cm | Schol, haring | Incidenteel |
| Reuzenhaai | Cetorhinus maximus | 600-900 cm | Plankton | Zeer zeldzaam |
Zijn haaien in de Waddenzee gevaarlijk voor zwemmers?
Nee, echt niet. De haaien die hier rondzwemmen zijn klein en hebben geen enkele interesse in mensen. Hondshaaien en gladde haaien hebben piepkleine tandjes en zijn totaal niet agressief. En die reuzenhaai? Die eet plankton – kan niet eens bijten. Er is nog nooit een aanval gemeld in de Waddenzee. Zwemmen is veilig, maar pas wel op voor de sterke stroming en de scheepvaart, dat is gevaarlijker dan welke haai dan ook.
Waar kunt u het beste haaien spotten in de Waddenzee?
Als je haaien wilt zien, ga dan mee met een vistrip of een zeehondenexcursie in de zomermaanden, van juni tot september. Hondshaaien worden vaak gevangen bij de Waddenkust van Friesland en Groningen, rond de Waddeneilanden (Texel, Terschelling, Ameland) en in de Eems-Dollard. Gladde haaien hangen meer in de diepere geulen tussen de eilanden. En reuzenhaaien worden soms gespot bij de Noordzeekust bij Den Helder en de Waddenzee-inlaten.
Wat is de checklist voor het veilig waarnemen van haaien?
- Boottocht: Kies een gecertificeerde visexpeditie of natuurvaart.
- Seizoen: Plan tussen mei en september voor de beste kans.
- Gebruik een verrekijker: Voor het spotten van reuzenhaaien aan de oppervlakte.
- Respecteer de vangst: Zet gevangen haaien voorzichtig terug in het water.
- Vermijd aanraking: Haaien hebben een gevoelige huid; raak ze niet aan.
- Wees geduldig: Haaien zijn schuw en niet altijd zichtbaar.
Veelgestelde vragen over haaien in de Waddenzee
Zijn er haaien in de Waddenzee bij Texel?
Ja, bij Texel worden regelmatig hondshaaien en gladde haaien waargenomen, vooral in de zomer. De Mokbaai en de Waddenkust bij De Cocksdorp zijn populaire plekken.
Kan ik haaien zien tijdens een wadlooptocht?
Het is onwaarschijnlijk. Wadlopen vindt plaats op de droogvallende platen, waar haaien niet voorkomen. Wel kunt u kleine kreeftachtigen en kwallen tegenkomen.
Wat moet ik doen als ik een haai zie zwemmen in de Waddenzee?
Blijf kalm en geniet van het zeldzame schouwspel. Haaien zijn niet gevaarlijk. Zwem niet naar de haai toe en raak hem niet aan. Meld uw waarneming bij Stichting ANEMOON of Waarneming.nl voor wetenschappelijk onderzoek.
Is de hondshaai de enige haai die in de Waddenzee leeft?
Nee, naast de hondshaai komen ook gladde haaien, ruwe haaien en incidenteel reuzenhaaien en doornhaaien voor. De hondshaai is echter de meest talrijke en vaakst gemelde soort.
Zijn haaien in de Waddenzee beschermd?
Ja, verschillende haaiensoorten in de Waddenzee vallen onder de OSPAR-lijst van bedreigde soorten. De gladde haai en de ruwe haai zijn beschermd. Het is verboden om deze haaien te vangen of te doden zonder vergunning.
Korte samenvatting
- Meest voorkomende haai: De hondshaai is de algemeenste haai in de Waddenzee, gevolgd door de gladde haai.
- Grootste haai: De reuzenhaai, een filtervoeder tot 9 meter, wordt incidenteel waargenomen.
- Veilig voor mensen: Alle haaiensoorten in de Waddenzee zijn ongevaarlijk voor zwemmers en watersporters.
- Beste spotplekken: De Waddenkust van de eilanden en de diepere geulen in de zomermaanden.