De precieze benaming kan variëren afhankelijk van het type schip (vrachtschip, tanker, passagiersschip of binnenvaartschip) en de vlaggenstaat, maar de kern blijft hetzelfde: het is de instapfunctie voor onervaren zeelieden. In de binnenvaart wordt deze functie vaak aangeduid als matroos (zonder specialisatie) of hulpkracht.

Wat is het verschil tussen een lichtmatroos en een dekgezel?

Historisch gezien is een lichtmatroos (in het Engels: Ordinary Seaman) de laagste rang aan dek. Dit is een zeeman met minder dan één jaar vaarervaring of zonder de benodigde certificaten voor hogere functies. Een dekgezel is een bredere term die zowel de beginnende matroos als de ongeschoolde arbeider aan boord kan omvatten. In de praktijk wordt "dekgezel" vaak gebruikt als synoniem voor de laagste functie op een schip die niet de scheepskok of de hofmeester is.

Het belangrijkste onderscheid is dat een matroos (of Able Seaman) een hogere rang is, met meer verantwoordelijkheid en vaak een certificaat van vakbekwaamheid. De lichtmatroos/OS werkt altijd onder toezicht van een matroos of bootsman.

Wat zijn de taken van de laagste functie aan boord?

De taken van een dekgezel of lichtmatroos zijn fysiek en ondersteunend van aard. Ze omvatten:

• Dekonderhoud: Schilderen, roestkloppen, schrobben van het dek en het reinigen van de accommodatie.
• Hulp bij aan- en afmeren: Het bedienen van lijnen, het plaatsen van fenders en het assisteren bij het manoeuvreren van het schip in de haven.
• Algemene schoonmaak: Het schoonhouden van de messroom, gangboorden en sanitaire ruimtes.
• Voorraadbeheer: Het helpen bij het laden en lossen van proviand en andere benodigdheden.
• Wachtdienst: Het lopen van wacht (meestal als hulp de brug of uitkijk) toezicht van officier.

  Hoeveel verdient de laagste functie op een schip?

  Het salaris voor de laagste functie aan boord varieert sterk per type schip, vlaggenstaat en ervaring. Hieronder een indicatieve tabel voor de Nederlandse zeevaart en binnenvaart (2024-2025 schattingen):

  Type schip	Functie	Bruto maandsalaris (indicatie)
  Zeeschip (Nederlandse vlag)	Ordinary Seaman (OS)	€ 1.800 - € 2.400
  Binnenvaartschip	Matroos (start)	€ 2.000 - € 2.600
  Passagiersschip (cruise)	Utility / Deck Hand	$ 1.200 - $ 1.800 (excl. fooien)

  Let op: deze salarissen zijn bruto en exclusief overuren, toeslagen en (zee)vergoedingen. In de binnenvaart is het salaris vaak hoger vanwege de kortere reizen en de lagere overhead, maar de werkdruk kan ook hoger zijn.

  Wat zijn de doorgroeimogelijkheden vanuit de laagste functie?

  De functie van dekgezel of lichtmatroos is een springplank. Na het behalen van de benodigde certificaten (bijvoorbeeld het STCW-basisveiligheidscertificaat en voldoende vaartijd) kan men doorgroeien naar:

  • Matroos (Able Seaman): Meer verantwoordelijkheid en vaak een vast rooster.
  • Bootsman: Leidinggevende over de dekbemanning.
  • Stuurman (Officier): Na een opleiding en examens.

  Het is een van de weinige beroepen waar je zonder formele vooropleiding kunt beginnen en via interne opleidingen en ervaring kunt opklimmen tot officier.

  Checklist: Wat heb je nodig om te starten als laagste functie op een schip?

  Om te beginnen als dekgezel of lichtmatroos, heb je doorgaans het volgende nodig:

  • Een geldig paspoort of identiteitskaart.
  • STCW-basisveiligheidscertificaat (verplicht voor de zeevaart).
  • Medische keuring (zeemanschapkeuring).
  • Een positieve instelling en fysieke conditie.
  • Bereidheid tot onregelmatige werktijden (24/7 diensten).

  Tip: In de binnenvaart is een VCA-certificaat vaak een pré, maar niet altijd verplicht voor instapfuncties.

  Veelgestelde vragen (FAQ)

  Is de laagste functie aan boord hetzelfde als de scheepsjongen?

  Historisch gezien was de scheepsjongen (cabin boy) de laagste functie, maar dat is een verouderde term. Tegenwoordig spreekt men van dekgezel of lichtmatroos. De scheepsjongen was vaak een jonge knaap die boodschappen deed en de bemanning bediende; de moderne dekgezel is een volwassen werknemer met specifieke taken aan dek.

  Kan ik zonder ervaring aan de slag als dekgezel?

  Ja, dat is mogelijk. Veel rederijen bieden instapfuncties voor onervaren personeel. Je krijgt dan een korte training (on-the-job) en moet vaak wel het STBC-basisveiligheidscertificaat behalen voordat je aan boord gaat. Voor de binnenvaart is ervaring minder strikt vereist.

  Is de functie van dekgezel gevaarlijk?

  Het werk aan dek brengt risico's met zich mee, zoals gladde oppervlakken, zware objecten en het werken in weer en wind. Met de juiste veiligheidsprocedures en persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) is het risico beheersbaar. Het is wel een fysiek zware baan.

  Wat is het verschil tussen dekgezel en hofmeester?

  Een hofmeester (steward) werkt in de huishouding of catering aan boord, niet aan dek. De dekgezel werkt op het dek en bij het onderhoud. De hofmeester is vaak een aparte afdeling (hotel) en heeft een andere hiërarchie. De laagste functie in de hotelafdeling is bijvoorbeeld utility cleaner of messboy.

  Korte samenvatting

  • Laagste functie: Dekgezel of lichtmatroos (Ordinary Seaman) is de instapfunctie aan boord van een schip.
  • Belangrijkste taken: Dekonderhoud, schoonmaak, hulp bij aan- en afmeren, en wachtdienst.
  • Salarisindicatie: Tussen € 1.800 en € 2.600 bruto per maand, afhankelijk van type schip en vlag.
  • Doorgroeimogelijkheden: Na ervaring en certificaten kan men doorgroeien naar matroos, bootsman of stuurman.