Hoe heette Friesland vroeger
Friesland – of Fryslân, zoals de Friezen het zelf noemen – heeft een geschiedenis die nogal wat kronkels kent. De naam van dit gebied veranderde nogal eens door de tijd heen, hangt ervan af wie er de baas was en waar de grenzen precies liepen. De naam die de meeste mensen kennen is Frisia, maar er zijn er meer. En sommige daarvan hebben best een grote rol gespeeld.
Wat was de oude naam van Friesland in de Romeinse tijd?
Toen de Romeinen nog de dienst uitmaakten in een groot deel van Europa, heette het gebied dat wij nu Friesland noemen gewoon Frisia. De Romeinen regeerden tot aan de Rijn, en daar kwamen ze die Germaanse stam tegen: de Friezen (Frisii). Ze hebben het nooit echt veroverd, hoor. Het was meer een onafhankelijk buurland dat lastig te pakken was. Tacitus, die Romeinse geschiedschrijver, had het over de Friezen als een trots en vrij volk. Typisch.
Hoe heette Friesland in de Middeleeuwen?
Na de val van het Romeinse Rijk, in de vroege Middeleeuwen, bleef de naam Frisia hangen. Maar de grenzen? Die waren een stuk groter. Dit historische Frisia liep van wat nu Zeeland is in het zuiden tot aan de Wezer in Duitsland in het noorden. Daarbinnen ontstonden kleinere koninkrijkjes en gouwen. Een belangrijke term uit die tijd was Magna Frisia – Groot-Friesland. Dat sloeg op de periode waarin de Friezen flink aan het uitbreiden waren, met name onder koning Radbod. Stoere tijden.
Wat is de betekenis van de naam 'Friesland'?
De naam 'Friesland' komt natuurlijk van het volk de Friezen. Waar 'Fries' precies vandaan komt? Daar zijn twee theorieën over, en ze zijn allebei wel interessant:
Dat betekent 'krullend' of 'gekruld'. Zou kunnen dat het over het krullende haar van de Friezen ging. Wie weet. - Van het Oudnederlandse 'fries': Dit betekent 'vrij'. De Friezen stonden erom bekend dat ze geen zin hadden in een feodaal systeem en altijd voor hun vrijheid vochten. Klinkt logisch toch?
Waarom heette Friesland vroeger ook wel 'Westergo' en 'Oostergo'?
In de late Middeleeuwen, toen Magna Frisia uit elkaar viel, werd het huidige Friesland bestuurd door een losse federatie van autonome regio's. Dat noemden ze de Friese Vrijheid. Binnen die federatie had je bestuurlijke eenheden, de 'goën' (gouwen). Het huidige Friesland bestond toen grofweg uit:
- Westergo: Het westelijke deel van de provincie.
- Oostergo: Het oostelijke deel.
- Zevenwouden: Het zuidoostelijke deel, een bosrijk en moerassig gebied.
Later, toen de stadhouder en de Habsburgers meer macht kregen, werd 'Friesland' weer de standaardnaam voor de hele provincie. Maar die indeling in goën? Die bleef nog lang bestaan, hoor.
Wat was de officiële naam van Friesland in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden?
Tijdens de Republiek (1581-1795) was Friesland een van de zeven soevereine provincies. De officiële naam was toen Provincie Friesland, of gewoon Friesland. Het was een compleet onafhankelijke staat binnen de Republiek, met een eigen stadhouder – vaak uit het Huis van Nassau-Dietz – en een eigen Statenvergadering. De Latijnse naam Frisia kwam je nog tegen op officiële documenten en kaarten. Beetje chique.
Hoe heette Friesland in de Franse tijd (1795-1815)?
In de Franse tijd ging het weer anders. Eerst werd het onderdeel van de Bataafse Republiek, daarna van het Franse Keizerrijk. In 1811 kreeg het de naam Département des Bouches de l'Yssel (Departement van de Monden van de IJssel). Een van die Franse departementen in Nederland dus. Na de val van Napoleon in 1813 werd de oude naam Friesland weer hersteld. Gelukkig maar.
| Periode | Naam | Opmerkingen |
|---|---|---|
| Romeinse tijd (ca. 0-400 n.Chr.) | Frisia | Woongebied van de Friezen (Frisii) |
| Vroege Middeleeuwen (ca. 400-1000) | Magna Frisia | Groot-Friesland, van Zeeland tot aan de Wezer |
| Late Middeleeuwen (ca. 1000-1500) | Westergo, Oostergo, Zevenwouden | Indeling in autonome 'goën' tijdens de Friese Vrijheid |
| Republiek (1581-1795) | Provincie Friesland | Soevereine provincie binnen de Republiek |
| Franse tijd (1811-1813) | Département des Bouches de l'Yssel | Frans departement |
| Vanaf 1815 | Friesland (Fryslân) | Provincie van het Koninkrijk der Nederlanden |
Veelgestelde vragen over de oude namen van Friesland
Heeft Friesland ooit 'Frisia' geheten in de officiële zin?
Ja, hoor. 'Frisia' was de officiële Latijnse naam die in de Middeleeuwen en de Renaissance veel gebruikt werd op officiële papieren, kaarten en in de diplomatie. Buitenlandse machten gebruikten die naam voor het gebied.
Wat is het verschil tussen 'Friesland' en 'Fryslân'?
'Friesland' is de Nederlandse naam, 'Fryslân' de Friese. Sinds 1997 is 'Fryslân' de officiële naam van de provincie, naast het Nederlandse 'Friesland'. In de praktijk wordt 'Fryslân' steeds vaker gebruikt, zowel in de volksmond als op officiële documenten.
Waarom heet de provincie niet meer 'Westergo'?
Die indeling in Westergo, Oostergo en Zevenwouden was typisch voor de middeleeuwse bestuurlijke eenheden. Toen de centrale macht sterker werd – eerst van de Habsburgers, later van de Republiek – verdween die indeling. De hele provincie werd toen als één geheel bestuurd onder de naam Friesland.
Bestaat Magna Frisia nog ergens?
Nee, Magna Frisia is verdwenen. Het gebied is opgesplitst in verschillende provincies en regio's: de Nederlandse provincies Friesland, Groningen, en delen van Noord-Holland en Zeeland, en de Duitse regio's Oost-Friesland, Noord-Friesland en het Friese deel van Nedersaksen.
Korte samenvatting
- Romeinse tijd: Het gebied heette Frisia, vernoemd naar de Friezen.
- Middeleeuwen: Het stond bekend als Magna Frisia (Groot-Friesland) en later als Westergo, Oostergo en Zevenwouden.
- Republiek: De officiële naam was Provincie Friesland.
- Franse tijd: Het werd omgedoopt tot het Département des Bouches de l'Yssel.